Ja waar moet je beginnen bij een wedstrijd met zo’n rijke historie als de RUN Winschoten? In 1976 werd de eerste editie georganiseerd na een voorbereiding van 2 jaar. Eenmalig om zo aandacht te vragen bij de Winschoter politiek voor de door de AV Aquilo zo gewenste atletiekbaan. Die eerste editie trok vele deelnemers uit binnen en buitenland. De RUN organisatie was in het Zwitserse Biel geweest om te zien hoe ze daar de 100 km organiseerden en om de RUN onder de aanacht te brengen van de buitenlandse deelnemers. Biel is een 100 km in de nacht in 1 grote ronde. Bij de RUN Winschoten werd het ook 1 grote ronde met een start om 3.00 uur. Aan de start stonden o.a. de 3 K’s: Hans van Kasteren, Joop Keizer en Jan Knippenberg naast de nodige buitenlandse lopers. Hans won die eerste RUN Winschoten in een snelle tijd van 6.45.48. Jan en Joop liepen in de jaren daarna vaker mee. Want de RUN Winschoten werd gelukkig niet eenmalig georganiseerd….
Wat moet je allemaal vertellen bij een wedstrijd met zo’n rijke historie als de RUN Winschoten? Het wordt al snel een lange en saaie lijst van vooral hoogtepunten. In 1977 won de Nederlandse Riet Horber. Maar omdat Riet met de Zwitser Erwin Horber was getrouwd had zij de Zwitserse nationaliteit gekregen. Riet won de RUN in de periode 1977-1990 in totaal 9 keer. Hinke Schokker liep haar eerste RUN in 2018 als voorbereiding op de marathon van Berlijn. Zij won dat jaar de wedstrijd bij de vrouwen en deed dat later nog 3 keer. Bij de mannen is de Tsjech Daniel Oralek koploper met 4 overwinningen. Daniel zorgde er de afgelopen jaren voor dat er veel Tsjechen de weg naar Winschoten wisten te vinden. Een echte ambassadeur! Bruno Joppen maakte bij wijze van grap in 1986 zijn debuut bij de RUN. Hij bleek talent te hebben, won de RUN in latere jaren 2 keer en haalde de zilveren medaille bij het WK 100 km in 1989. Bruno was lang Nederlands recordhouder op de 100 km. Nog langer geleden was de Engelsman Martin John Daykin een opvallende deelnemer. Al grappend en grollend won hij 3 keer op rij. Zomaar wat namen want de lijst van topprestaties is enorm. Ik kan makkelijk nog 50 namen noemen van lopers en loopsters die belangrijk zijn geweest in de RUN geschiedenis. Maar dan wordt dit artikel te lang. Op de website van de DUV staat een mooi overzicht van de prestaties van de 49 edities op de 100 km. https://statistik.d-u-v.org/eventdetail.php?event=11735
Het eerste Europese Kampioenschap werd in 1992 bij de RUN georganiseerd onder auspiciën van de IAU. Er zouden vele EK’s en WK’s volgen. Tussen 1992-2007 was er in een periode van 16 jaar 12 keer een EK en/of WK 100 km in Winschoten. Bijna elk jaar! Atleten uit de hele wereld komen graag naar Winschoten. Vanwege het relatief snelle parcours met mooi versierde straten en met veel publiek langs de kant. En met tot de afbraak van de Klinker elke 10 km een doorkomst door de evenementenhal van schouwburg de Klinker. Mede vanwege de vele internationale kampioenschappen werden er in Winschoten veel internationale en nationale (leeftijds)records gevestigd. De parcours records staan op naam van de Belg Jean Paul Praet (6.16.41 EK 1992) en de Japanse Norimi Sakurai (7.00.27 WK 2007).
Sinds 1995 wordt er een Nederlands Kampioenschap 100 km georganiseerd dat met uitzondering van 2002 in Winschoten werd georganiseerd. Dit jaar dus voor de 30e keer. De 50 km staat al lang op het programma maar sinds 2024 wordt er ook een Nederlands Kampioenschap 50 km gelopen. De beste Nederlandse tijden werden bij de RUN gelopen door Harm Sengers (2.53.48) en Yvonne van Vlerken (3.17.00). Gerry Visser liep de RUN 19 keer uit en heeft daarmee de meeste finishes, waarvan 16 op de 50 km. Daniel Oralek finishte 18 keer op de 100 km. De lokale topper Henk Noor finishte 15 keer op de 100 km. De 10×10 km estafette werd in 1985 al toegevoegd toen het parcours uit 2 ronden van 50 km bestond. Vanaf 1991 wordt er op een parcours van 10 km door Heiligerlee en Winschoten gelopen. En dat parcours leent zich bij uitstek voor de estafette.
Dit jaar heeft de organisatie de pech dat het WK 100 km een week later in Spanje wordt gelopen. De sterkste atleten komen daar voor hun land uit. Toch staan er al de nodige snelle mannen en vrouwen op de deelnemerslijst. En de belangstelling voor de estafette is groot. De inschrijving voor de RUN Winschoten is nog open tot en met 31 augustus. Met een 100 km NK en open race, 50 km NK en open race, marathon, NK estafette gemeenten en open race, 5 km, de jeugdloop Lutje RUN, framerunning en wandelingen van 10-30 km is er voor elk wat wils. Zie: https://in.njuko.com/run-winschoten-2026?currentPage=select-competition
Voorafgaand aan de RUN Winschoten is er in de Klinker een tentoonstelling over 50 jaar RUN. De tentoonstelling wordt op 24 augustus geopend voor een groep genodigden. Vanaf 25 augustus is de tentoonstelling gratis te bezoeken tijdens de openingsuren van de bibliotheek in schouwburg de Klinker. Maandag van 13-18, dinsdag-vrijdag van 10-18 en zaterdag van 10-16. De tentoonstelling is tot en met de RUN op 12 september te bekijken. Er wordt op 24 augustus ook een RUN monument onthuld op de plek waar vroeger de start en finish was bij de Klinker. Zo krijgt de RUN een eigen plek in Winschoten.
Henri Thunnissen