{b}Verdomd je hebt gelijk…de berg beweegt ?! ( laatste deel ){eb}
{b}Deel 7: Verkeerd waarnemen.
Conclusie & nawoord{eb}
{i} “Op een bepaald moment zwaaide ik vriendelijk naar een patiënt. Hij bukte echter, alsof ik een steen naar hem gegooid had. Mijn handbeweging had hij waargenomen, maar ze verkeerd geïnterpreteerd en met gevoelens van angst en bedreiging verbonden. Voor hem was zijn reactie logisch. ” (1).
Mensen die aan extreme psychische belasting worden blootgesteld kunnen op een goed moment last krijgen van gewaarwordingen, beelden of geluiden, die alleen door hun zelf worden beleefd. Of zoals de bekende fata morgana van de woestijnreiziger of bij drenkelingen die hun moeder over het water aan zien komen lopen (2).
Ook kan tijdens een illusionaire vervalsing, een in de werkelijkheid aanwezige stimulus, worden omgevormd tot iets angstigs. De struik wordt een dreigend mens en de lichtstraal een naderend voertuig (3).
Student Adri merkt dat mensen in winkels veel betekend naar hem kijken en blikken wisselen. Hij voelt zich bedreigt en besluit maatregelen te nemen. Voortaan draagt hij alleen nog zwarte kleding, gaat gymnastiek oefeningen doen om zuiverder te worden en meet zich een streng afgemeten manier van lopen en kijken aan. Ondanks dat neemt zijn gevoel van belaagd zijn niet af. Sinds kort ziet hij ook een bepaalde rode auto door de straat rijden. Om bespioneren te voorkomen beplakt hij zijn ramen met aluminium folie, dat houdt de stralen ook mooi tegen (2).{ei}
Sommige ultralopers herkennen het verkeerd waarnemen of het hallucineren wel; en anderen lopers hebben het nog nooit meegemaakt. En u ?
Yiannis Kouros herkent het hallucineren wel. Zoals bij het 6 daagse loop, waarin hij won en 623 mijl, 1320 yards aflegt: ”Het is een spirituele reis, waarbij je in een soort extase raakt. Afwisselend beleef je een gevoel van vreugde, van totale vrijheid, maar dan is er ook weer de pijn en de slaap die je moet overwinnen. Tijdens de Spartathlon hallucineerde ik op een gegeven moment en dacht echt dat ik Pheidippides geworden was “(5).
Angelika in Badwater: “Door slaapgebrek worden je zintuigen zo gevoelig dat ze in kleine antennes veranderen” (6).
Barbara Warren: “We hebben ook muziek gehoord. Luide, prachtige muziek. O, we komen dichterbij, daar zijn de mensen al en de lichten. We komen dichterbij en…niets (6).
Joke Keuning: “Soms kom ik op en punt dat ik echt niet meer weet hoe ik daar beland ben. Dan ben ik echt even helemaal van de wereld geweest. Het eerste uur moet ik hard werken, daarna raak ik in een roes en ben hele stukken kwijt “ (7).
Tot mijn grote verbazing echter zitten er nog een paar klimmen in het parcours die er volgens mij vorig jaar niet waren. Nou weet ik niet of die Zwitsers in hun vrije tijd bergen erbij maken of dat ik gesloopt als ik vorig jaar in Wengen was, ietsje van het parcours gemist heb, maar daar had ik dus even niet op gerekend…….Bij 40,5 komt er gelukkig een eind aan, hoewel ze op 41 toch weer een heuveltje hebben waarvan ik zou zweren dat dat er vorig jaar niet was. Volgens mij nemen die Zwitsers je gewoon in de maling en gooien ze gewoon ergens een puist stenen neer! En maar hoppa!, hoppa!, roepen onderweg.” Tom Hendriks (8).
Jeffry Oonk in de Spartathlon, waar hij derde zou worden: “De duisternis komt en ik ben mijn gevoel van tijd een beetje kwijt. ” (9).
Luigi Simbula: “Ik heb echt ruimte reizen gemaakt tijdens mijn trainingen, figuurlijk dan. Het lopen moet geen lichamelijke arbeid zijn. Al het vanzelf gaat, ontstaat er iets van een mantra van 12 km per uur. Ik concentreer me op mijn ademhaling en schakel het hier en nu uit. Dat wegraken zoek ik bewust op.” (7).
Castaneda: “Schaduwen gaan tegen je praten en worden je vijand. De bossen worden menselijke gedaantes, ze maken zich los en beginnen met je mee te lopen…het volgende stadium is de déjà vu’s. Je kunt plaatsen beschrijven terwijl je er nooit eerder bent geweest. Tot in het kleinste detail. Dat is pas eng. ” (10)
Ann Trason: “Ik won die Comrades Marathon van 1996 niet: en dat bedoel ik letterlijk. ’ Met nog 15 van de 87 km te gaan, zat ik zo stuk en het leek het alsof iemand anders plaatsnam in mijn lichaam’ . Dat was een heel griezelige ervaring ” (11).
***
Niet alle ultralopers herkennen het verkeerd waarnemen van tijd, plaats of zichzelf..
Wim Bart Knol herkent het niet en hij zei bij het uitstappen op 215 km in de Spartathlon: “Ik zat zo stuk dat het niet verantwoord was om door te lopen. Ja dat heb ik zelf goed in de gaten. Ik zal nooit gaan hallucineren, gaan slingeren, zodat ik tegen een boom aanloop, dat moment ben ik voor.” (12).
Ook Marc Papanikitas herkent het in de war zijn niet.
En Gijs Honing zei: “Ik ga geen onverantwoorde dingen doen.” (13).
Het verhaal gaat dat de boodschapper Pheidippides de Sangraspas 2500 jaar geleden passeerde om oorlogsnieuws naar Athene te brengen. Op de top zou de god Pan hem bemoedigende woorden hebben ingefluisterd, voldoende aanmoediging in elk geval om Sparta te bereiken. Waarschijnlijker is dat hij last had van hallucinaties. “Die Pan heeft mij nog nooit geholpen” zegt Ron Teunissen op de van hem bekende cynische toon, tijdens de Spartathlon (4).
***
{b}Conclusie {eb}
Wat is Uw conclusie aan het einde van deze serie van zeven columns ‘Verdomd je hebt gelijk…de berg beweegt ?!:’ ( 15)
Hebben ultralopers een voorsprong in het begrijpen van afwijkend gedrag ?
Marc Papanikitas zei : “Het enigste verschil tussen ons en psychiatrische patiënten is dat wij er zelf voor kiezen om gek en bizar te willen doen, en anderen overkomt het gewoon”.
Volgens Angelika Castaneda heb je als ultraloper wel een voorsprong bij het begrijpen van mensen met afwijkend gedrag: “ Ik ben, ondanks mijn hallucineren in zware wedstrijden, niet bang om gek te worden. Ik ben een psychologe die zich uitstekend met de meeste patiënten kan identificeren. Hallucineren is een kunstgreep van de geest om te overleven” (10).
Henri Thunnissen (14) denkt niet dat zijn begrip door het ultralopen komt : “Of ik door mijn ultralopen meer begrip heb voor mensen die afwijken van het gemiddelde vraag ik me af. De essentie van ultralopen is dat hoe moeilijk je het ook hebt je toch doorzet in een wedstrijd. Veel mensen die in de maatschappij aan de zijlijn komen te staan geven het om voor hen hele legitieme redenen min of meer op. Die redenen zijn natuurlijk heel divers, dus het is wel erg kort door de bocht om dit zo te zeggen. Van mensen met psychische aandoeningen kan je natuurlijk moeilijk verwachten dat ze het inzicht en overzicht hebben dat aan het eind van de tunnel het licht weer schijnt en stug doorzetten de beste optie is.
Nee, ik denk niet dat ik specifiek als ultraloper meer begrip heb voor mensen die buiten de maatschappij vallen. Ik heb wel begrip, maar dat komt door mijn opvoeding en mijn engagement. Ik vind dat je iedereen altijd een kans moet geven, altijd open moet staan voor anderen en waar nodig moet helpen. Of ik dat kan waarmaken is natuurlijk de vraag, maar we gaan er wel voor.”
***
Onze eerste taak
in het benaderen van andere mensen
een andere cultuur, een andere religie,
Is onze schoenen uitdoen,
Want de plaats die wij naderen is heilig.
Doen we dit niet
dan zouden we misschien
De droom van een ander vertrappen
***
{b}Nawoord: {eb}
De inspiratie voor deze serie columns waren de vele bijzondere uitspraken van ultralopers, de ervaringen van mensen met psychische klachten, een boek: “Ver-dwalen is menselijk” (3) en een opmerking die ik lang geleden in één van de eerste college’s hoorde. In dat lesuur zei een docent psychologie: “Alle mensen zijn een beetje gek.”
Dat leek me een werkbaar uitgangspunt. Zoiets als: “Ooit een normaal mens tegengekomen?”
In 2004 maakte ik een begin met dit onderwerp, maar dat werd een té lang verhaal.
Later leerde ik op school dat schrijven service verlenen is. En dat een verhaal eenvoudig, kort, duidelijk en makkelijk leesbaar moet zijn.
Toen Eric mij vroeg om weer eens wat te schrijven, bijvoorbeeld in de trant van ‘Heeft u dat ook?’ , heb ik dit onderwerp uit 2004 weer opgepakt. En laat ik het zo zeggen: “daar was nog genoeg ruimte voor verbetering.” Ongeveer de helft van de tekst kon weg, maar er was een begin. En toen begon het lezen, zoeken en schrijven. Een leuk idee werd al snel een avondvullende bezigheid.
Uiterlijk elke vrijdag wilde ik een nieuw deeltje inleveren en het lukte me uiteraard niet om in mijn vrije tijd alle verslagen, van de laatste jaren, door te lezen op zoek naar illustratieve voorbeelden. Dus het kan zijn dat u een heel relevante passende uitspraak heeft gedaan, maar dat u die in deze serie nergens kunt terugvinden .
Deze bijzondere uitspraken die de onderwerpen prachtig hadden kunnen illustreren en die ik graag had gebruikt, kom ik waarschijnlijk allemaal tegen als het te laat is. En ik deze laatste column al gepubliceerd heb. Maar…dan ga ik daar rustig zelf van genieten.
Het schrijven van deze serie columns was alleen mogelijk dankzij alle auteurs die over patiënten of over het ultralopen geschreven hebben én de mensen die het publiceerden op websites & in boeken en magazines.
Maar het ontstaan van deze serie was vooral mogelijk dankzij de rake en kleurrijke opmerkingen van vele verschillende ultralopers.
Het is, denk ik, wel belangrijk om een kanttekening bij de gebruikte uitspraken te maken. Namelijk deze : ‘De opmerkingen die in deze serie gebruikt zijn, zijn door/over ultralopers geschreven en gezegd in een bepaalde tijd en context.’
De loper kan inmiddels in een andere fase van zijn leven zijn. Met een andere visie, andere prioriteiten en nieuwe schrijfsels.
Bijzondere schrijfsels, waar we hopelijk nog lang van kunnen genieten.
Bedankt voor alle openhartigheid en de kostbare tijd die jullie steeds weer vrijgemaakt hebben om een stukje te schrijven. Zonder dat was deze serie er niet geweest.
© Verdomd je hebt gelijk…de berg beweegt ?! : Prisca Vis
Bron:
De titel van deze serie is een zin uit een verslag van Kees Kooman in 1999. (10)
Gedicht: anoniem.
1) Psychische stoornissen en bijbelse zielszorg, (1995)S. Pfeifer, Groen, Leiden
2) Psychiatrie (1997), Reedijk J.S.,de Tijdstroom, Lochem
3) Ver-Dwalen is menselijk, (1983) door K.Doenert en U. Plug , Stafleu, Alphen ad Rijn
4) De spartathlon, ultrazware zoektocht naar zelfbevestiging”, Runner’s World november 2002,door Kees Kooman.
5) Voorbij de marathon, door Rolf Bos in de Volkskrant van 18 september 1999, in mini serie door Martien Baars, op 6 mei 2004.
6) Angelika Castaneda in “Verdomd je hebt gelijk, de berg beweegt!”, Runner’s World september 1999, door Kees Kooman
7) De diesel van de loopsport. Runner’s World, februari 2005, door Peter Klooster mbt Ysbrand Visser
8) Dagboek van de Swiss Alpine 1998, door Tom Hendriks, eigen website
9) Jeffrey Oonk over de Spartathlon’, op ultraned maandag 7 oktober 2002
10) Angelika Castaneda in “Verdomd je hebt gelijk, de berg beweegt!”, Runner’s World september 1999, door Kees Kooman
11) Ann Trason, in “Het maakt mij niet uit of ik van een vrouw een man of een aap win”.Runner’s World december 1998, door Kees Kooman.
12) Rennende egoïst wil ook sociaal zijn., door Rolf Bos, Volkskrant 11 april 1998, en op ultraned ,in mini serie door Martien Baars, op 5 maart 2004.
13) Emotionele start NK 100 km Stein. Door Vincent Schoenmakers, Marathon plus, 2002, nr 3-4
14) Reactie van Henri Thunissen op www.ultralopen.com, /columns.
15) Verschillende ultraloper hebben over deze vraag nagedacht en enkele reacties staan hier: http://www.ultralopen.com /columns